12/06/2025

Interview: “De AI Act is niet te negeren: risico’s voorkomen begint nu.”

Casper van den Broek en Emma Valk van Studio Winegum over de AI Act in klantcontact

Update juni 2026 – De AI Act kwam in 2026 vooral in het nieuws door uitstel. Dat heeft bij veel organisaties het beeld achtergelaten dat ze even niets hoeven. Dat beeld klopt niet. Het uitstel raakt één categorie, en de meeste klantenservices vallen daar niet in. De verplichtingen die wél voor hen gelden, gelden nu.

Sinds 2 augustus 2026 moet je klanten vertellen wanneer ze met AI praten. AI-geletterdheid van medewerkers is al verplicht sinds februari 2025. Wat wel is opgeschoven zijn de zware eisen voor hoogrisico-AI, naar december 2027 en augustus 2028.

Casper van den Broek en Emma Valk-van de Klundert helpen organisaties met AI, het beleid en AI-geletterdheid. Hieronder hun kijk op de wet, aangevuld met de stand van zaken van vandaag.

Welke datums gelden nu?

Dit geldt al:
Sinds Wat dit voor je betekent
Februari 2025 Een aantal toepassingen mag helemaal niet meer, zoals het beoordelen van medewerkers op hun emoties. En je medewerkers moeten snappen hoe AI werkt en wat het met je klanten doet.
Augustus 2025 Toezichthouders kunnen vanaf nu boetes opleggen. Partijen die zelf AI-modellen maken, zoals OpenAI, hebben eigen verplichtingen gekregen.
Augustus 2026 Je klant moet weten wanneer hij met AI praat en niet met een mens. Dat geldt voor je chatbot, maar ook voor teksten en beelden die AI voor je maakt.
Dit komt nog:
Sinds Wat dit voor je betekent
December 2026 AI-tools die er al vóór augustus waren, moeten hun output ook voor computers herkenbaar maken. Er komen twee nieuwe verboden bij.
December 2027 Zware eisen voor AI die over mensen beslist, zoals bij sollicitaties of kredietaanvragen. 
Augustus 2028 Dezelfde zware eisen, maar dan voor AI die in een product zit, zoals een machine of een medisch apparaat.

Hoe serieus moet je de AI Act nemen?

‘De AI Act is niet te negeren’, zegt Emma. ‘Er wordt bewust én onbewust steeds meer AI gebruikt binnen organisaties, ook intern. Er is vaak nog helemaal geen beleid voor.’ Casper legt de vergelijking met de privacywetgeving: ‘Die werd ook pas serieus genomen op het moment dat er boetes uitgedeeld konden worden. Maar op dat punt zijn we nu aangekomen.’

Die boetes lopen op tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde omzet voor verboden praktijken. Voor de meeste andere overtredingen geldt een maximum van 15 miljoen euro of 3 procent. Voor kleine bedrijven telt de laagste van de twee bedragen.

Wat is een risicogebaseerde aanpak?

Emma: ‘De AI Act deelt systemen in vier categorieën in: minimaal, beperkt, hoog en onacceptabel.’ Casper vervolgt: ‘Hoe meer impact het gebruik van AI heeft op de consument, hoe hoger je risico. Ook de branche, markt en dienstverlening zijn van invloed.’

Onacceptabel is een afgebakende lijst uit artikel 5. Denk aan social scoring en emotieherkenning op de werkvloer of in het onderwijs. Vanaf december 2026 komen daar systemen bij die niet-consensueel intiem beeldmateriaal of kindermisbruikmateriaal genereren. Hoogrisico is een andere categorie, met eisen die nu zijn uitgesteld. Daar vallen bijvoorbeeld werving, kredietbeoordeling en bepaalde vormen van geautomatiseerde besluitvorming onder.

Waar in je klantcontact zit het risico?

Vijf situaties die wij vaak tegenkomen, van laag naar hoog.

  1. AI beantwoordt zelf klantvragen. Meestal minimaal of beperkt risico. Het risico stijgt naarmate AI meer toegang krijgt tot persoonsgegevens, en zeker als AI wijzigingen mag doorvoeren.
  2. AI ondersteunt een medewerker tijdens het gesprek. Realtime suggesties, vervolgstappen, klantinformatie ophalen. De medewerker blijft aan zet, maar vertrouwt deels op de output. Het risico zit in onjuiste suggesties en in onbewuste beïnvloeding.
  3. Een medewerker raadpleegt actief een AI-tool. Dan hangt alles aan de kwaliteit van de brondata. Verkeerde interpretatie leidt hier direct tot verkeerd advies aan de klant.
  4. AI vat gesprekken samen of handelt automatisch af. Efficiënt, maar fouten in een samenvatting of in een automatisch verstuurde reactie raken de klantrelatie en de privacy.
  5. AI analyseert data en profileert. Hier zitten de grootste risico’s: vooroordelen, discriminatie en ondoorzichtige besluitvorming. Dit is niet automatisch verboden, maar afhankelijk van het doel kan het wel hoogrisico zijn, en de AVG geldt sowieso.

De toeslagenaffaire als waarschuwing

Casper noemt het bekendste Nederlandse voorbeeld van profilering, het doen van aannames: de toeslagenaffaire. ‘Niet per se op AI gebaseerd, maar hier zijn profielen gemaakt waarop mensen als persoon scoorden. Op basis van die analyse hebben ze aannames gedaan. In een flink aantal gevallen bleek het helemaal niet te kloppen.’

Wat moet je nu geregeld hebben?

Vier dingen gelden vandaag al.

  1. AI-geletterdheid. Medewerkers moeten weten wat AI is, waarmee ze werken en welke impact dat heeft. Verplicht sinds februari 2025.
  2. Een inventarisatie. Breng alle AI-toepassingen in je organisatie in kaart, inclusief de tools die collega’s op eigen houtje gebruiken.
  3. Transparantie naar klanten. Mensen moeten weten wanneer ze met AI praten in plaats van met een medewerker. Dit geldt sinds augustus 2026.
  4. Documentatie en monitoring. In het verlengde van de AVG: beheer je data zorgvuldig en leg vast wat je doet.

Emma: ‘Het is een slimme zet om iemand in de organisatie te hebben die de verantwoordelijkheid waarborgt.’

Belemmert de AI Act innovatie?

Casper denkt van niet. ‘De EU loopt voorop op het gebied van wet- en regelgeving. Als we hier aan de regels voldoen, kun je makkelijker uitbreiden naar de rest van de wereld. We hadden al de AVG. Dit is een uitbreiding daarop. Een update.’ Emma: ‘Mensen die “nee, mag niet” horen, worden alleen maar inventiever en kijken naar hoe iets dan wel kan.’

Waarom niet wachten tot 2027?

Omdat het uitstel maar één categorie raakt en jouw klantenservice daar waarschijnlijk niet in valt. De transparantieplicht, de verboden en de AI-geletterdheid gelden nu.

Er is ook een praktische reden. Casper: “Zelfs al gebruik je nog geen chatbot, er zijn waarschijnlijk al collega’s die ChatGPT gebruiken voor mailtjes of vertalingen. Als zij een gratis account gebruiken, nemen de risico’s toe. Er kunnen persoonsgegevens of bedrijfsinformatie gedeeld worden.” En dan nog iets dat zwaarder weegt dan een boete: “Als je in het nieuws komt omdat gegevens niet beschermd waren binnen je organisatie, kun je het vertrouwen van consumenten compleet verliezen.”

Het advies? ‘Gewoon beginnen,’ zegt Emma, ‘het is net als bij de AVG: het moet.’ Casper: ‘Als je daar al stappen in hebt gezet, dan is dit een verlengde ervan. En doe het dan meteen goed, er valt strategisch veel voordeel uit te halen.’

Lees ook: AI Act in CX: tijd voor decision mapping en AI-chatbots en klantcontact.

Dit interview verscheen eerder als partner content op Klantcontact.nl, juni 2025. De feiten en datums zijn bijgewerkt in juni 2026.

Ook interessant